Hoe kunnen we als burger, hulpdienst en overheid proactief inspelen op de natuurrampen van de 21ste eeuw?

Hulpdiensten merken nu al wat voor hen de gevolgen zijn van de klimaatverandering. Meer, langere en complexere interventies na storm, overstromingen en andere natuurfenomenen. Sneller inspelen op dit soort natuurrampen beperkt de impact ervan.

Help ons een (deel)oplossing te bouwen om natuurrampen en hun gevolgen beter, sneller en efficiënter te kunnen voorspellen, inschatten en in kaart te brengen. Dit opdat overheid en hulpdiensten de inzet van middelen beter kunnen voorbereiden en bepalen om zo de impact van deze natuurfenomenen te beperken.

Context

De klimaatverandering is een van de belangrijkste bedreigingen van de 21ste eeuw. Zoals bij alle grote risico’s is het de taak van hulpdiensten en overheden maar ook van burgers om zich hierop voor te bereiden. De enige manier om onze “weerbaarheid” te vergroten, is door te weten wat er op ons af komt, wanneer het komt en hoe we hierop moeten reageren. De klimaatverandering houdt voor onze regio vooral grotere weersextremen in: extreme temperaturen met een verhoogde kans op hitte- en koudegolven, meer stormen, hevige wind en regen. Dit alles heeft dan weer gevaarlijke gevolgen, zoals overstromingen, droogte, (natuur)branden, drinkwatertekort, infrastructurele schade, stroomonderbrekingen, opkomst van invasieve exoten, verspreiding van ziektes, een stijging van het sterfte- en ziektecijfer onder kwetsbare groepen…

 

Voor hulpdiensten betekenen de rampen die het gevolg zijn van deze ”natural hazards” pieken in het aantal, de duur en de complexiteit van de  interventies, waarbij de impact ingeperkt kan worden door hier beter op te anticiperen. Hoe sneller en gerichter de oorzaak en het fenomeen aangepakt wordt, hoe minder het probleem zich kan verspreiden. Denk maar aan het overpompen van rivieren om overstromingen te voorkomen, wat efficiënter is dan alle kelders in een wijk leeg te pompen. De uitdaging bestaat erin vooraf structureel en deskundig veiligheidsrisico’s te kunnen identificeren en evalueren en hierop te anticiperen.

 

Om zich beter voor te bereiden op en klaar te staan voor het bestrijden van grootschalige natuurrampen (op provinciaal en nationaal niveau), hebben onze hulpdiensten en overheden het volgende nodig:

  • Een overzicht van de beschikbare info die een indicatie kunnen geven van potentiële grootschalige natuurrampen, zoals weersvoorspellingen, overstromingsgebieden…
  • Een overzicht van “realtime data” verzameld met behulp van bestaande of nieuwe technologieën die ook de evolutie in de tijd kan weergeven, bijvoorbeeld data van waar er op dat moment noodoproepen zijn of interventies plaatsvinden, welke interventiemiddelen beschikbaar zijn, metingen van de waterstanden… Dit kan op basis van sensoren, camera’s, sociale media…
  • Interconnectiviteit en interoperabiliteit tussen deze gegevens en de verschillende databanken waarin deze opgenomen zijn. Hierbij kan het ook belangrijk zijn om actuele gebeurtenissen aan elkaar te kunnen linken om eventuele “domino-effecten” te kunnen voorzien ten aanzien van kritieke infrastructuren, bevolking, evenementen, landbouw, milieu, enz.
  • Een mogelijkheid tot het visualiseren van deze gegevens ter ondersteuning van het nemen van beslissingen.

 

Veel informatie is beschikbaar, maar dit moet op verschillende plaatsen en bij verschillende organisaties met elk hun eigen systemen gezocht worden. Dit vraagt vaak veel tijd, terwijl de hulpdiensten zich tijdens noodsituaties op hun opdracht moeten focussen en de tijd dan bovendien nog meer beperkt is.

 

Het Crisiscentrum beheert het veiligheidsportaal “ICMS” (Incident & Crisis Management System) dat toegankelijk is voor alle hulpdiensten en momenteel ook al ingezet wordt tijdens noodsituaties voor de uitwisseling van bijvoorbeeld kaartmateriaal, gegevens van relevante (hulp)diensten en een actueel situatierapport in de vorm van een logboek.

Overheden kunnen via BE-Alert snel mensen verwittigen van noodsituaties in hun regio, zoals natuurrampen. Op deze manier kan de burger zelf actie ondernemen om zich voor te bereiden en te anticiperen op deze (natuur)rampen.

Ook de burger zou een bron van informatie kunnen zijn tijdens noodsituaties, maar wordt momenteel zelden ingezet.

Meer info